تالار طراحی و معماری

معماری یک هنر اجتماعی است

User Rating: ۴٫۶۵ ( ۱ votes)

بخش اول  

     معماری هر ســرزمینی ریشــه در فرهنگ و هنر مردمانش دارد، معماری یک هنر اجتماعی است و هنر فرایندی زیبا است که در آن یک معنا در قالبی روشن و با در نظر گرفتن اصول زیبایی شناسی بیان می شود که بر عواطف و احساسات مخاطبان  این فرایند تاثیرگذار است، معماری نیز یک هنر اجتماعی است که واکاوی نقش آن در تمدن بشری می تواند افق های روشن تری درپیوند هنر و معماری با زندگی آدمی متجلی نماید.     معمــاری فعالیت هدفمنــد و خلاق گروهــی از افراد متخصص و خوش ذوق اســت که در بطــن یک محیط تاریخی   خاص عمل می کنند. تاریــخ معماری به زمانی برمی گردد که آدمی برای ادامه حیات چاره ای جزیافتن سرپناهی مناسب درذهن واندیشه خود نمی دید،ازاین روی می توان گفت که نخستین گام و فعالیت آدمی برای دست یابی    ورسیدن به سرپناه باعث ایجاد همدلی و همبستگی و تعالی روابط اجتماعی در زندگی بش شده است. هنر معماری در جهان به خصوص در جهان اســلام بر چهار سبک بنیادی استوار است

  1. ســبک معماری مصری: این ســبک ریشــه در دیرینگی تمدن مصر داشــته و تا کنون توانسته است در شــکل گیری و تعالی معماری کشورهایی در شرق آفریقا،سودان،مصر و کشورهای پیرامونی نقش مثبتی ایفا نماید
  2. سبک معماری شامی: این سبک ریشــه در هنر و معماری بیزانس داشته و کشورهای سوریه، لبنان، فلسطین، اردن و بخشی از ترکیه نیز تحت تاثیر این سبک قرار گرفته اند، تلفیق این سبک با سبک مصری در عربستان باعث خلق آثاری زیبا در مکه و مدینه شده است   : این سبک ریشــه در هنر و معماری بیزانس داشته و کشورهای سوریه، لبنان، فلسطین، اردن و بخشی از ترکیه نیز تحت تاثیر این سبک قرار گرفته اند، تلفیق این سبک با سبک مصری در عربستان باعث خلق آثاری زیبا در مکه و مدینه شده است
  3. سبک معماری مغربی: این سبک نسبت به دو سبک یاد شده (مصری و شامی) بسیار پیشــرفته و زیباتر خود نمایی می کند و کشــورهایی چون: مراکش،الجزایر،و جنوب اسپانیا را در بر میگیرد
  4. سبک معماری ایرانی: این سبک از دیگر سبکهای معماری  دنیا بسیار گســترده و زیباتر و با ارزش تر است که باعث تعالی معماری تمدنهایی چون: بینا لنهرین، ایران، افغانستان، پاکستان، هند، ازبکستان، تاجیکستان و حتی اندونزی و شیخ نشینهای حوزه ی خلیج فارس شده است.

مقاله پیش روی درباره ســبک شناســی هنر معماری ایرانی و دگرگونی هایی است که در طول چهارهزار سال در معماری ایران رخ داده است. سبک شناسی معماری ایرانی خود در طی شش شیوه قابل بررسی و مشاهده است که در طول تاریخ کهن این سرزمین به گونه ی شگفتی پیوسته به دنبال هم پدیدار شده اند شیوه ها و سبک های هنری در معماری بیشتر بر پایه و خاستگاه خود معرفی و خوانده می شوند،برای نمونه در شعر فارسی به سبک هایی چون سبک هندی و عراقی و خراسانی بر می خوریم و در هنر قالیبافی نیز سبکهای تبریز و اصفهان و کاشان و… در   نیز می توان این شش سبک را بر پایه و خاستگاهشان نامگذاری کرد و اینگونه آنها را معرفی کرد

  • سبک پارسی
  • سبک پارتی
  • سبک خراسانی
  • سبک رازی
  • سبک آذری
  • سبک اصفهانی

اصول معماری ایرانی

هنر و معماری ایران از دیرباز تا کنون بر چند اصل مهم استوار مانده است

  1. اصل اول:مردم واری
  2. اصل دوم:پرهیز از بیهودگی
  3. اصل سوم:نیارش
  4. اصل چهارم: خودبسندگی
  5.  اصل پنجم: درونگرای

  اصل مردم واری

 مردم واری یا مردم وارگی در هنر و معماری ایرانی به معنای رعایت تناسب میان اندامهای ساختمانی با اندامهای انسانی و توجه به نیازهای او در کار ساختمان سازی است معماری همیشه هنری وابسته با زندگی بوده و در ایران بیش از دیگر بلاد و اقوام انیرانی به این مهم توجه شده است. معماری ایرانی در این اصل با رعایت بلندای درگاه و سقف به اندازه ی قامت مردمان و ایجاد روزن و روشندان به گونه ای که فروغ خورشید و پرتوهای نقره فام ماه را به اندازه دلخواه به درون ساختمان به کار گیرد و پهنای اتاق خواب نیز به اندازه یک یا دو بستربوده و افراز تاقچه و رف به اندازه ای است که نشسته و ایستاده به آسانی در دسترس باشد و همچنین روبرو تالار،سفره خانه ای باشکوه و فراخ برای تسهیل در آمد و رفت ها و نشستن و برخاست ها طراحی شده است، روزن بالای پنچره یا گلجام معمولا دارای شیشه های رنگی به رنگهای زرد لیمویی و آبی بوده که برای زیبایی و زیبنده بودن ساختمان و تلطیف نور استفاده می شــد وهمچنین برای جلوگیری از برون رفت گرما و سرما در فصول مختلف سال دیواره های سقف را به صورت دولایه و باز عایق بندی می کردند

اصل نیارش

 نیارش به دانش ایستایی،فن ساختمان و مصالح شناسی گفته می شود که در معماری گذشته ایران بســیار به کار گرفته می شده است و هرگزآنرا از زیبایی سازه های ساختمانی جدا نمی دانستند، معماران گذشته به نیارش ساختمان بســیار توجه می کردند، آنها به اندازه هایی لازم و مناسب برای پوشش ها و دهانه ه و جرزها دست یافته بودند که همه بر پایه نیارش بدست آمده بود، “پیمودن” اندازه های خرد و یکسانی بود که در هر جا و مکانی به تناسب و درخور نیاز به کار گرفته می شد پیروی از پیمودن هرگونه نگرانی معمار را درباره ی نا استواری یا نازیبایی

سازه از بین می برده چنانکه یک گلکار نه چندان ماهر در روستایی دور افتاده میتوانست با به کار بردن آن پوشش گنبدی را همانگونه انجام دهد که معمار کارآزموده و استاد در پایتخت

اصل پرهیز ازبیهودگی

در معماری ایرانی تلاش شده اســت تا ضمن رعایت اصول هنر معماری از اسراف و ســاخت فضاهای اضافه ای که اســتفاده مناسبی از آنها نمی شود پرهیز شود، استفاده بهینه از عناصر و مصالح در این اصل بر اساس اصول زیبایی شناسی و پیشگیری از آسیب های ناشی ازبلایای طبیعی و رخدادهای زیست محیطی وبرای زیستنی آرام مورد استفاده قرار می گیرد.

اصل خودبسندگی

معماران ایرانی تلاش می کردند ساختمایه مورد نظر را از نزدیکترین جاها تهیه نمایند که نیاز به مصالح و ســاختمایه های دیگر مکانهای دوردست نباشد،و اینگونه کار ساخت و ساز به خوبی و آســانی و شتاب بیشتری به سرانجام می رسیده و ســاختمان با طبیعت پیرامون خود”سازوارتر” در می آمده و هنگام نیاز به ترمیم و نوسازی،ســاختمایه ارزان و به آســانی در دسترس می باشــد لذا معماران ایرانی معتقد بودند که ساختمایه باید “بومآور” باشد

اصل درونگرایی

در ســاماندهی اندام های گوناگون ســاختمان ،به ویژه خانه های سنتی باورهای مردم بسیار تاثیرگذار بوده است، یکی از این باورها ارزش نهادن به زندگی شخصی و حرمت آن و عزت نفس ایرانیان بوده که این امر به گونه ای معماری ایرانی را درونگرا ساخته است. معماران ایرانی با ساماندهی اندامها و فضاهای ساختمان درگرداگرد یک یا چند میانسرا،ســاختمان را از جهان بیرون جدا می کردند و تنها یک هشــتی این دو را به هم پیوند می داد،خانه های درونگــرا در اقلیم گرم و خشک همچون بهشــتی در دل کویر هستند،سردر این خانه ها دارای دو ســکو بوده و درها دارای دو کوبه ی مجزا،یکی ویژه بانوان و یکی برای مردان، و دو دالان که یکی از اندرون و دیگری از بیرون به هشتی راه داشته که اندرونی جایگاه زندگی خانــواده و دالان بیرونی خاصه ی میهمانان و بیگانگان بوده است.

پایان مقاله

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن